Bir toplumu dışarıdan yıkmak zordur. Toplumlar en çok içeriden, kendi elleriyle çürür. Bizim çürüme hikayemiz de kılıçla, topla olmadı. Dilimizle oldu. Atasözü dedik, deyim dedik, kulağa hoş gelen cümlelerin arkasına sakladık bütün zaaflarımızı.
Sonra dönüp sorduk: Bu toplum neden bozuldu?
Biz bozduk. Adım adım, kelime kelime biz bozduk.
Dilimizdeki Zehri Fark Etmedik
“Bal tutan parmağını yalar” dedik. Küçük bir menfaati, bir rüşveti, bir iltiması normalleştirdik. Haramın tadına bakmayı hüner sandık.
“Devletin malı deniz, yemeyen domuz” dedik. Tüyü bitmemiş yetimin hakkını, hepimizin ortak namusu olan devlet malını yağmalamayı uyanıklık sandık. Domuz olmamak için haram yedik.
“Yemeyenin malını yerler” dedik. Dolandırıcılığa, fırsatçılığa fetva verdik. Güçlünün zayıfı ezmesini hayatın kuralı gibi gösterdik.
“At binenin, kılıç kuşananın” dedik. Gaspı, zorbalığı, hakkı gasp etmeyi kahramanlık diye yutturduk. Haklı olan değil, güçlü olan kazansın dedik.
Oysa ne bal başkasının hakkıyla tutulmalıydı, ne devlet deniz gibi görülmeliydi.
Vicdanımızı Susturduk
Çürüme sadece para pul işinde olmadı. Ahlakı susturarak çürüdük.
“Kol kırılır, yen içinde kalır” dedik. Ailede, tekkede, okulda, cemaatte yaşanan tacizi, zulmü, haksızlığı halının altına süpürdük. Utancı mağdura yükledik, zalimi koruduk.
“Söz gümüş ise sükut altındır” dedik. Doğru konuşulması gereken yerde sustuk. Meydanı yalancıya, iftiracıya, sahtekara bıraktık. Sükutumuz altın değil, korkaklıktı.
“Bana dokunmayan yılan bin yaşasın” dedik. Komşunun evi yanarken, mazlum feryat ederken başımızı çevirdik. Bencilliğimizi bilgelik sandık.
“Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar” dedik. Yalana prim verdik. Doğruyu söyleyenin yalnız kalacağını peşinen ilan edip, herkesi yalana teşvik ettik.
Helal-Haram Terazisini Bozduk
“Komşuda pişer bize de düşer” dedik. Çalışmadan, üretmeden, alın teri dökmeden beklemeyi öğrettik. Hazırcılığı meslek yaptık.
“Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez” dedik. Menfaat için eğilip bükülmeyi, küçük bir çıkar için büyük tavizler vermeyi akıl sandık.
“Üzümünü ye, bağını sorma” dedik. Helal mi haram mı, nereden geldi, kimin hakkı var diye sormadık. Midemize giren harama göz yumduk.
“Köprüden geçene kadar ayıya dayı de” dedik. Kurnazlığı, takiyyeyi, iki yüzlülüğü siyaset sandık. Menfaat bitene kadar selam verip, işimiz bitince sırt çevirdik.
İşte böyle çürüdük.
Kültür Hukuktur
Sanıyoruz ki hukuk sadece kitaplarda yazan maddelerdir. Hayır. Bir toplumun asıl hukuku, yazılı olmayan kültürüdür, örfüdür, geleneğidir, vicdanıdır. O bozuldu mu, kanun kitabı ne yazarsa yazsın, toplum ayakta duramaz.
Allah Resulü (s.a.v.) ne güzel buyuruyor: “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.”
Demek ki dinin de, dünyanın da, devletin de temeli güzel ahlaktır. Ahlakı olmayan bir toplumun ne ilerlemesi mümkündür, ne güvenilir olması, ne de milletler arasında şerefli bir yer edinmesi. Asla ve kat’a mümkün değildir.
İnsan, insan olma hasebiyle empati yapmak zorundadır. Kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapmamak, başkasının acısını kendi acısı gibi hissetmek zorundadır. Eğer böyle bir hayat sürerse, işte o zaman işinde de, aşında da, toplumun yanında da değerli ve şahsiyetli bir insan olur.
Unutmayalım:
İnsanları tarttığın kantar, gün gelir seni de tartar.
Bugün başkasının hakkını “atasözü” ile meşrulaştıran dil, yarın senin hakkını da aynı rahatlıkla çiğner.
O yüzden işe dilimizi temizleyerek başlayalım. Harama haram demekten korkmayalım. Doğruya doğru diyelim ki, dokuz köyden kovulsa da doğru ayakta kalsın.
Çürüme kader değildir. Çürüttüğümüzü yine biz düzelteceğiz.